Święta i zwyczaje

Szwedzi obchodzą tradycyjne święta chrześcijańskie: Boże Narodzenie (Jul), Wielkanoc (Påsk), Zielone Świątki (Pingst), Wniebowstąpienie (Kristi himmelsfärd). Świeckie dni świąteczne to 1 maja z tradycyjnymi pochodami ruchu robotniczego i 6 czerwca, od 2005 r. Święto Narodowe Szwecji. Szwedzi obchodzą też święta o tradycji pogańskiej: Wieczór Walpurgii (Valborg) 30 kwietnia i Noc świętojańską (Midsommar). 13 grudnia tradycyjnie świętuje się przynoszącą światło Świętą Łucję (Sankta Lucia).

Rząd

Rząd sprawuje władzę wykonawczą i składa się z premiera i powołanych przez niego ministrów. W Szwecji istnieją dwie kategorie ministrów. Pierwsza to ministrowie kierujący określonymi ministerstwami, a druga to ministrowie bez teki (tzw. radcy konsultanci). Ministerstwa nie są zbyt rozbudowane. Posiadają tylko funkcję kierowniczą i przygotowawczą ustaw, ponieważ istnieją obok nich rozbudowane urzędy centralne. Ich urzędnicy są apolityczni i dobrze wykształceni. Zadaniem tych urzędów jest bieżące zarządzanie. Taki stan rzeczy nazywamy dualizmem administracji rządowej. Dzięki niej zwiększa się sprawność działania instytucji państwowych. Wyjątkiem od tej zasady jest Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które jako jedyne łączy funkcje kierowania i zarządzania. Premierem rządu zostaje zawsze przywódca partii rządzącej, choć nie zawsze większościowej, gdyż w Szwecji istnieje zasada szwedzkiego parlamentaryzmu mniejszościowego. Jej fenomen polega na tym, że możliwe są rządy partii, która w Riksdagu jest mniejszością. Wynika ona z pragmatyzmu Szwedów skłonnych do kompromisu i przedkładania interesu państwa nad interesem partyjnym. Z tej zasady często korzystała SAP.

Premiera powołuje talman. Propozycję przedstawia Riksdagowi. Jeżeli zostanie ona czterokrotnie odrzucona przez parlament, procedurę powołania premiera przeprowadza się dopiero po nowych, zarządzanych wyborach. Jeśli premier otrzyma wotum nieufności, do dymisji musi podać się cały rząd. Powoduje to m.in. niezwykle silną pozycję premiera w Radzie Ministrów. W Szwecji zdarzają się często długoletnie rządy jednego premiera. Dobrym przykładem jest Tage Erlander, który rządził w latach 1946-1969 .

Rząd oprócz odpowiedzialności przed Riksdagiem, ponosi również odpowiedzialność konstytucyjną. W Szwecji istnieje Komisja Konstytucyjna Riksdagu, która sprawdza, czy rząd jest praworządny i czy kieruje się w swojej polityce interesem Królestwa. Rząd powołuje własnych ombudsmanów, ale mają oni inne uprawnienia i zadania od ombudsmanów parlamentarnych. Powołani przez rząd zajmują się kontrolą przestrzegania prawa w określonych sferach życia publicznego. Rząd powołuje również Kanclerza Sprawiedliwości, którym zostaje wybitny prawnik. Jego główny cel to ochrona interesów państwa. Zajmuje się również kwestiami wolności prasy. Oprócz tego jest reprezentantem rządu w sporach cywilno – prawnych.

Obecnie premierem jest Fredrik Reinfeldt. Stoi na czele rządu mniejszościowego zależnego od głosów Zielonych i komunistów. Obecny rząd składa się z premiera i 22 ministrów. Wśród nich jest wiele kobiet.

Północ Szwecji

Północ Szwecji to pustkowia, góry i wspaniałe trasy wędrowne wzdłuż tzwKrólewskiego Szlaku (Kungsleden). Północ to reny i Lapończycy. Latem białe noce, zimą ciemność i mróz. Trochę bardziej na południe znajduje się szereg popularnych ośrodków narciarskich, takich jak Åre czy Sälen.

Archipelag Sztokholmski

Archipelag sztokholmski doskonale widać z pokładu promów przybywających do stolicy z Finlandii i Estonii. W języku szwedzkim słowo “archipelag” to “skargarden” (wym. szare-gord-en), co w wolnym tłumaczeniu oznacza “ogród wysepek” i jest niezwykle trafnym opisem.

Nie ma na świecie drugiego takiego skupiska paruset porośniętych sosnami wysp i wysepek. Ten piękny archipelag dzieli się na trzy części: wewnętrzną, środkową i zewnętrzną. Wewnętrzny składa się w większej części z lądu niż morza, środkowy, to mniej więcej pół na pół lądu i wody, zaś na zewnętrznym odległości pomiędzy wyspami są znacznie większe. To tutaj niebo i morze zlewają się w jedno, a najbliższa wyspa wydaje się być tylko małą kropką na horyzoncie. W okresie od listopada do kwietnia warunki życia są tu bardzo surowe, a kra ciągnie się daleko w głąb Bałtyku, powodując zakłócenia w kursowaniu statków. Latem jednak trudno o wspanialsze miejsce – przesiąknięte świeżym zapachem sosny bezkresne lasy odbijające się w głębokim błękicie morza gwarantują spokój i wypoczynek. Nawet jeżeli nad Sztokholmem wiszą chmury, nad którąś z wysp zawsze świeci słońce. Na pewno warto przyjechać tu choćby na dzień, nawet jeśli brakuje na to czasu. Spośród wielu wysp tworzących archipelag, kilka – w tym Vaxholm – cieszy się ogromnym powodzeniem wśród sztokholmczyków. Ale i na innych znaleźć można piękne krajobrazy, krystaliczne powietrze i zaciszne plaże.

Waxholmsbolaget zawiaduje większością kursów na archipelag; podróże te są tanie i nieuciążliwe. Większość statków odpływa ze Stromkajen naprzeciwko Grand Hotelu i Narodowego Muzeum Sztuki; inne – z pobliskiego Nybroplan, tuż przy Królewskim Teatrze Dramatycznym. Bilety można kupić na statku lub w biurze Waxholmsbolaget na Stromkajen, gdzie oferują również bezpłatne rozkłady kursów. Są one zresztą dostępne praktycznie wzdłuż całego wybrzeża (szw. “brygga”). Ceny biletów są bardzo przystępne: wahają się między 15 a 65 kr w zależności od długości trasy. Większość statków ma na pokładzie kawiarnię lub restaurację. Turyści planujący odwiedzenie kilku wysp powinni kupić Interskerries Card (Batluffarkort; 250 kr), która umożliwia nieograniczone przejazdy na wszystkich liniach Waxholmbolaget przez okres szesnastu dni. Ci natomiast, którzy zaopatrzyli się już w miesięczną kartę SL, mogą kupić kartę uzupełniającą Waxholm (215 kr) ważną przez miesiąc na całym archipelagu.
Na najbliższe wyspy jest, oczywiście, znacznie więcej rejsów (ok. 4 dziennie) niż na archipelag zewnętrzny, na który – w przypadku braku bezpośredniego połączenia można się dostać po przesiadce na wyspie Vaxholm. Przy wsiadaniu na statek należy określić cel podróży. Na samym archipelagu, żeby przywołać statek, trzeba wciągnąć flagę sygnalizacyjną na specjalny maszt na nabrzeżu. Nocą do tego celu używa się latarek, które można znaleźć w chatach na brzegu.

Goeteborg

W samym sercu miasta znajduje się zabytkowe Stare Miasto i chociaż atrakcje Goteborga znaleźć można nie tylko w tym rejonie, to właśnie stąd warto rozpocząć jego zwiedzanie. Mieści się ono pomiędzy rzeką Gota na północy a meandrującym kanałem na południu. Tu, w ciasno wytyczonych uliczkach starego Goteborga, uwagę turystów przyciągają imponujące fasady kamienic, interesujące targowiska i dwa muzea: miejskie (Stadmuseum) i morskie (Sjofartmuseet) w porcie. Zaraz po drugiej stronie kanału, ograniczającego Stare Miasto od południa, znajduje się park Tradgardsforeningen, w lecie pełen piknikujących wśród kolorowych kwiatów goteborczyków.
Idąc dalej na południe dochodzi się do współczesnego centrum – reprezentacyjnej alei Goteborga, Avenyn, pełnej eleganckich restauracji i barów. Jeszcze większy ruch panuje chyba na przyległych ulicach, gdzie jest kilka najbardziej interesujących muzeów i gdzie można znaleźć otwarte przez całą dobę bary. Na południowy zachód, na terenie małej dzielnicy Vasaplan, mieści się Muzeum Sztuki Użytkowej (Rohsskamuseet). A jeszcze dalej na południe, przy Gotaplatsen – Muzeum Sztuki (Konstmuseet). Bardziej rodzinne rozrywki można znaleźć w Liseberg, na południowy wschód od Avenynu, wesołym miasteczku otwartym już w latach 20.
Vasaplan rozciąga się na zachód aż do Hagi. Ta niegdyś robotnicza dzielnica, obecnie stała się bardzo modna wśród ludzi zamożnych. Jej główna aleja, Haga Nygatan, przechodzi dalej w Linnegatan, czyli centralną ulicę Linne. To dzisiaj najbardziej tętniąca życiem część miasta, gdzie najciekawsze kawiarnie, bary i restauracje sąsiadują ze starymi antykwariatami i sex-shopami.
Nieco dalej, na terenie parku Slottskogen mieści się Muzeum Historii Naturalnej, niemniej sam park wydaje się bardziej atrakcyjny, choćby jako świetne miejsce do opalania.
Goteborg jest bardzo zwartym i łatwym do zwiedzania miastem, tak że w ciągu jednego, dwóch dni można obejść wszystkie ciekawe miejsca. Jednak, żeby wynieść z pobytu możliwie najwięcej, lepiej poświęcić mu przynajmniej cztery dni.

Zakazy i ograniczenia obowiązujące w Szwecji

W całej Szwecji w restauracjach, pubach i kawiarniach oraz miejscach publicznych, takich jak dworce i urzędy, obowiązuje zakaz palenia tytoniu.

Wiele klubów nocnych ogranicza wstęp do osób w pewnym wieku – najczęściej granicą jest 27 lat.

Zakaz wypuszczania psów bez smyczy w lesie obowiązuje w okresie 1 marca – 20 sierpnia. W wielu miastach psy bez smyczy można wypuszczać jedynie na wydzielonych wybiegach.

Alkohol sprzedawany jest w specjalnych sklepach Systembolaget. Przy jego zakupie (dotyczy to także słabego piwa w sklepie spożywczym) możesz zostać poproszony o pokazanie legitymacji (alkohol i wyroby tytoniowe sprzedaje się osobom, które ukończyły 20 lat). Na prowincji zamówiony uprzednio alkohol można odebrać w wyznaczonych do tego sklepach innej branży.
W Szwecji w miejscach publicznych obowiązuje zakaz posiadania broni gazowej oraz noży sprężynowych i składanych.

Nielegalna praca na terenie Szwecji

Podjęcie nielegalnej pracy w Szwecji jest rygorystycznie ścigane. Ujawnienie takich przypadków wiąże się z aresztowaniem, a następnie wydaleniem ze Szwecji z jednoczesnym kilkuletnim zakazem wjazdu na teren państw członkowskich Unii Europejskiej oraz Norwegii. Osoby mające zamiar przyjechać do Szwecji w celu podjęcia pracy sezonowej (np. zbiór jagód, truskawek, praca w lasach) powinny zadbać w swoim interesie o sprawdzenie wiarygodności przedstawionej im oferty pracy. Zdarza się, że osoby takie padają ofiarami oszustów.

Szwecja

Szwecja, leżąca w Europie Północnej, na wybrzeżu Morza Bałtyckiego, pomiędzy Finlandią i Norwegią, to przede wszystkim kraj lasów i jezior. Miasta są małe, jak na europejskie standardy, i skupione w południowej części kraju, gdzie żyje większość mieszkańców.

Dogodny okres na zwiedzanie Szwecji, zarówno północnej jak i południowej, to czas od maja do września. Lato jest krótkie, lecz może okazać się gorące; w 2002 roku zanotowano tu najgorętsze lato od niepamiętnych czasów, przez sześć tygodni temperatura w Sztokholmie utrzymywała sić na poziomie powyżej 25°C. Większość Szwedów wyjeżdża na letnie wakacje między połową czerwca, a połową sierpnia wtedy to pogoda jest najładniejsza i odbywa się najwiecej imprez. Regułą jest, że gdy południe Szwecji cieszy się gorącym latem, to na północy robi sić deszczowo i przeraźliwie zimno i na odwrót.
W północnej Szwecji już przed końcem sierpnia zaczynają żółkną liście i często występują nocne przymrozki, a pierwszy śnieg spada we wrześniu; w Sztokholmie śnieg zdarza się w październiku, ale zwykle szybko topnieje. W listopadzie jednak ziemia najczęściej jest już pokryta warstwą bieli, która utrzymuje się do marca czy nawet do kwietnia, kiedy to wciąż jeszcze śniegu może przybywać. Na południu zimy są łagodne, a w południowej prowincji, Skanii, często w ogóle nie ma śniegu. Szwedzi są głęboko przekonani, że mroźna, śnieżna zima jest znacznie korzystniejsza dla zdrowia od łagodnej i bezśnieżnej, ponieważ warstwa śniegu leżącego na ziemi zwićksza ilość światła, którego zimą jest w Szwecji bardzo mało. Na południu kraju śnieg zazwyczaj topnieje pod koniec marca albo na początku kwietnia, a temperatury zaczynają powoli rosnąć. Należy pamićtać, że podczas podróży na północ aż do maja można jeszcze natrafić na śnieg.
Na zimę w Szwecji, gdzie śnieg leży przez siedem do ośmiu miesięcy w roku, trzeba się dobrze przygotować. Z mrozem, który na północy kraju często sięga 30°C, Szwedzi walczą, ubierając się na cebulkę i nosząc rzeczy bawełniane, dobrze chroniące przed chłodem. Nie wystarczy ciepła kurtka, trzeba nosić wełniane czapki, dopasowane rękawice lub mufy oraz ciepłe skarpety, gdyż 30-50% utraty ciepła następuje wskutek wyziębienia głowy i stóp. Wewnątrz sklepów i biur jest dla odmiany niezwykle ciepło, dlatego wchodząc tam, należy szybko zdjąć wierzchnie ubranie.
Na zimowy wyjazd do Szwecji warto zabrać ciepłe buty na grubej podeszwie, które nie będą się ślizgać po grubej warstwie twardo ubitego śniegu. Chodzenie po lodzie nie jest najlepszym pomysłem, a jeśli ktoś chce ryzykować, niech przynajmniej poradzi się miejscowych. Często zdarza się, że szwedzcy kierowcy skracają sobie drogę, jeżdżąc po skutych lodem powierzchniach jezior. Przyjezdni jednak powinni trzymać się wytyczonej trasy lub śladów samochodów, które jechały przed nimi. W miastach należy bardzo uważać na zwisające z dachów i rynien sople.

Miasta

Spośród szwedzkich miast wyróżnia się wytworny i piękny Sztokholm, rozłożony na czternastu wyspach dzielących jezioro Melar od Bałtyku. Można tam znaleźć sporo wspaniałej architektury i zasobne w zbiory muzea, a pod względem życia kulturalnego i nocnych rozrywek stolica zostawia resztę kraju daleko w tyle. Szerokie, obsadzone drzewami bulwary, wąskie uliczki średniowiecznej starówki i garść supernowoczesnych budowli czynią ze Sztokholmu jedno z piękniejszych miast Europy. Do miasta przylega archipelag 24 tysięcy wysepek, stanowiących cudowną przeciwwagę dla wielkomiejskiego zgiełku bez końca można tam spacerować wśród sielskiego krajobrazu. Zdecydowanie warto też odwiedzić drugie pod względem wielkości miasto Szwecji, Göteborg, położone na zachodnim wybrzeżu. Jego mieszkańcy cieszą się opinią najbardziej przyjaznych ludzi w całej Szwecji, a sieć kanałów i przestronne ulice przypominają Amsterdam – stamtąd to przybyli architekci, którzy nadali Göteborgowi jego dzisiejszy kształt.
Południe jest najbardziej kosmopolitycznym rejonem kraju, wiele zawdzięczającym bliskości Danii i reszty kontynentu europejskiego. Wzdłuż całego, ogromnie urozmaiconego, wybrzeża zachodniego ciągną się ruchliwe miasta.
Środkowa i północna część kraju wygląda tak, jak przeważnie cudzoziemcy wyobrażają sobie Szwecję. Jej sercem jest Dalarna (co znaczy doliny) z okrągłymi pagórkami i wioskami pełnymi drewnianych czerwono-białych domów, które dla Szwedów są synonimem ich ojczyzny. Leży tu jezioro Siljan, jedno z najpiękniejszych w Szwecji. Najdalszy odcinek wybrzeża, na północ od Sundsvall, pełen jest porośniętych sosnami wysepek i skalistych zatok, wrzynających się daleko w głąb łagodnie pofałdowanego lądu, pokrytego kobiercami kwietnych łąk.